Erasmus+ kapsamında yürütülen AILA Projesi, yeni akademik yılda İspanya, İtalya, Sırbistan ve Türkiye’de pilot uygulama aşamasına geçiyor. Projenin Türkiye’deki pilot uygulaması, İstanbul Üniversitesi yürütücülüğünde, Bartın Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın iş birliğiyle gerçekleştirilecek. Bartın Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Birgül Koçak Oksev’in Bartın ayağında yürüteceği pilot uygulamada öğrenciler ve öğretim elemanları, üretken yapay zekânın derslerde nasıl ve hangi koşullarda kullanılacağına ilişkin ilkeleri birlikte belirleyecek.

Bartın, Ekim 2026 – Üretken yapay zekâ (GenAI), yükseköğretimde öğrenme, öğretme ve değerlendirme süreçlerini hızla dönüştürüyor. Bu dönüşüm, üniversiteler açısından yapay zekâ araçlarının yalnızca kullanımını değil, eğitim süreçlerine hangi ilkeler ve sınırlar çerçevesinde dâhil edileceğini de önemli bir gündem hâline getiriyor.

Bu kapsamda yürütülen Erasmus+ AILA (Student Learning Agreements to Foster Participation in Defining and Evaluating Responsible Use of Generative AI - Öğrenci Öğrenme Anlaşmaları Yoluyla Üretken Yapay Zekânın Sorumlu Kullanımının Belirlenmesi ve Değerlendirilmesine Katılımın Desteklenmesi) Projesi, yeni akademik yılda önemli bir aşamaya geçiyor: Yapay zekânın derslerde kullanımına ilişkin kuralların öğrenciler ve öğretim elemanları tarafından birlikte belirlenmesi.

İspanya’daki Universitat Pompeu Fabra koordinasyonunda yürütülen dört ülkeden farklı yükseköğretim, araştırma ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getiren AILA Projesinin merkezinde Learning Agreements (Öğrenme Anlaşmaları) yer alıyor. Pilot uygulamalar sürecinde ortak tasarım yoluyla geliştirilecek bu anlaşmalar, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının birlikte çalışarak derslerde yapay zekânın sorumlu kullanımına yönelik bir yol haritası oluşturmasını sağlayacaktır. Diğer hususların yanı sıra, bu anlaşmalar Üretken Yapay Zekânın ne zaman kullanılabileceğini, hangi amaçla kullanılabileceğini, nasıl şeffaf bir şekilde uygulanması gerektiğini ve bu araçlardan bağımsız olarak hangi becerilerin geliştirilmeye devam edilmesi gerektiğini tanımlayacaktır.

AILA, yapay zekânın tamamen yasaklanması ya da sınırsız biçimde kullanılmasını savunan yaklaşımlar yerine, üniversite dersliklerinde her gün bu teknolojilerle etkileşim hâlinde olan paydaşlar arasında diyaloğu, eleştirel düşünmeyi ve ortak sorumluluk anlayışını teşvik etmeyi amaçlıyor.

Teoriden dersliklere: Pilot uygulama başlıyor

Projenin ilk aylarında bu metodolojinin temelini oluşturacak pedagojik ve etik çerçevenin tasarımını tamamlayan konsorsiyum, yeni akademik yılla birlikte İspanya, İtalya, Sırbistan ve Türkiye'deki üniversitelerde pilot uygulama aşamasına geçiyor. Bartın Üniversitesi de bunlardan biri olacak.

Bu süreçte öğrenciler ve öğretim elemanları, Öğrenme Anlaşmalarını farklı derslere uyarlamak ve gerçek eğitim ortamlarında uygulamak üzere ortak tasarım (co-design) oturumlarına katılacak ve proje kapsamında, geliştirilen modelin şeffaflığın ve güvenin güçlendirilmesine ve yapay zekânın sorumlu kullanımına ilişkin becerilerin geliştirilmesine nasıl katkı sağladığı değerlendirilecek.

Pilot çalışmalardan elde edilen deneyim ve bulgular, Öğrenme Anlaşması uygulama protokolü ile AILA Araç Seti’nin geliştirilmesine katkı sağlayacak. Böylece proje kapsamında ortaya konulan yaklaşımın farklı yükseköğretim kurumlarında uygulanabilirliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Avrupa’dan ortak bir yaklaşım

AILA Projesi konsorsiyumunda Universitat Pompeu Fabra (İspanya), Consiglio Nazionale delle Ricerche-CNR (İtalya), University of Milano-Bicocca (İtalya), Singidunum University (Sırbistan), İstanbul Üniversitesi (Türkiye) ve Federación de Consumidores y Usuarios - CECU (İspanya) yer alıyor.

Farklı ülkelerin deneyimlerini bir araya getiren proje, üretken yapay zekânın yükseköğretimde kullanımına ilişkin ortak bir öğrenme ve uygulama alanı oluşturmayı hedefliyor. Pilot uygulamalarla birlikte öğrencilerin ve öğretim elemanlarının yalnızca yapay zekâ kullanımının sonuçlarını değerlendiren değil, kullanımına ilişkin ilkelerin oluşturulmasında da söz sahibi olduğu bir modelin geliştirilmesi amaçlanıyor.

AILA Projesi Koordinatörü ve Universitat Pompeu Fabra öğretim üyesi Patricia Santos, projenin önemini şu sözlerle değerlendiriyor:

“Yapay zekâ araçlarının, özellikle de üretken yapay zekânın (GenAI), hızla gelişmesi geleneksel eğitim modellerini zorlamakta ve akademik dürüstlüğün özünü tehdit etmektedir. Bu teknolojiler öğrenme ve akademik çalışmaları destekleme potansiyeline sahip olmakla birlikte, özellikle analitik becerilerin ve eleştirel düşünmenin zayıflaması gibi temel öğrenme hedeflerine ulaşılmasını güçleştirebilecek riskleri de beraberinde getirmektedir.

Bu konu, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin öğrencinin kendi çalışmasından ayırt edilemeyecek kadar benzer olabildiği durumlarda daha da önem kazanmaktadır. Ayrıca mevcut sistemler, insanlar tarafından yazılan metinlerle yapay zekâ tarafından üretilen metinleri güvenilir biçimde ayırt etmekte çoğu zaman yetersiz kalmaktadır.

AILA, yükseköğretimde yapay zekânın sorumlu kullanımına ilişkin öğrencilerin, öğretim elemanlarının ve diğer paydaşların ihtiyaçlarını belirlemeye ve bu ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştirmeye odaklanmaktadır. Projenin amacı, üretken yapay zekânın (GenAI) üniversite derslerinde ve yüksek lisans ve doktora programları gibi diğer eğitim bağlamlarında sorumlu kullanımına rehberlik edecek ve bu kullanımı tanımlayacak bir Öğrenme Anlaşması uygulama protokolünü paydaşların katılımıyla birlikte tasarlamaktır.

Proje, her alanın akademik, etik ve disipliner özelliklerini dikkate alarak, bu anlaşmaların ilgili alan için anlamlı ve uygun biçimde bağlama uyarlanmış olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.”

 

AILA projesi hakkında daha fazla bilgi için: AILA Projesi

AILA'nın EPALE sayfasını takip etmek için: EPALE – AILA

 

“Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Bununla birlikte, burada ifade edilen görüş ve düşünceler yalnızca yazar(lar)a aittir ve Avrupa Birliği’nin veya İspanya Eğitim Uluslararasılaştırma Servisi’nin (SEPIE) görüşlerini yansıtmayabilir. Ne Avrupa Birliği ne de SEPIE bu görüş ve düşüncelerden sorumlu tutulamaz.”